Khủng bố Paris ám chỉ điều gì ở châu Âu

 Châu Âu vốn là thiên đường an toàn cho đến tối hôm qua – thứ 6 ngày 13/11, EU chính thức trở nên mỏng manh trước khủng bố

Chuỗi vụ tấn công đẫm máu giữa Paris tối thứ 6 – ngày 13/11, chỉ trong một đêm cướp đi tính mạng của 140 người dân vô tội thật ra đã được cơ quan an ninh và tình báo phương Tây cảnh báo từ nhiều năm trước. Kể từ vụ tấn công Mumbai 8 năm trước gây ra bởi nhóm Hồi giáo cực đoan đã giết chết 166 người chỉ trong 4 ngày thì có khá nhiều cảnh báo sai hoặc bị phát hiện trước khi chúng phát động. Nhưng như những gì IRA (Quân đội Cộng hòa Ireland) đã từng dứt khoát cảnh báo: “Có thể nhiều lần bạn gặp may mắn, chúng tôi chỉ gặp may một lần duy nhất”.

Nội chiến kéo dài trước ngưỡng cửa Syria và sự hiện diện của Nhà nước Hồi giáo (IS) là hai lực hút cực mạnh phần tử chiến binh thánh chiến – những kẻ khủng bố được cho là dã man hơn cả Al-Qaeda (AQ). Trong khi cái gọi là “cốt lõi” của AQ nằm trong vùng đất cằn cỗi của Pakistan đã bị tấn công bởi máy bay do thám Mỹ thì IS đi từ sức mạnh này đến sức mạnh khác. Mùa hè năm ngoái, cả thế giới chứng kiến cơn thịnh nộ của IS. Động thái này nằm trong kế hoạch thiết lập một đế chế riêng mang tên Nhà nước Hồi giáo. IS khai thác truyền thông xã hội để công khai công bố những hành động tàn bạo và chiến tích của mình. Điểm đặc biệt là, IS tuyển mộ và đào tạo hàng ngàn thanh niên Hồi giáo phương Tây, nhất là ở Pháp.

Khả năng di chuyển dễ dàng của các tân binh phương Tây đến thành trì IS tại Raqqa, Syria chỉ bằng một chuyến bay đến Thổ Nhĩ Kỳ sau đó tiếp tục đi bằng đường rõ ràng không thể khớp với đường quay trở về. Các cơ quan an ninh và cảnh sát làm hết sức mình để theo dõi và truy tố họ nếu có bằng chứng. Nhưng người ta ước tính rằng ít nhất có một nửa số chiến binh thánh chiến đã đi đến Syria và trở lại trong 4 năm qua. Ở cả Anh và Pháp, có đến 400-500 người như vậy.

Đối tượng tân binh bọn IS hướng đến là những người vô danh, rất ít khi ra khỏi nhà và sống chủ yếu trên mạng xã hội. Những cá nhân cực đoan này rất dễ bị thuyết phục bởi công tác tuyên truyền thánh chiến ào ạt nhằm thực hiện “chiến dịch tấn công của những con sói cô đơn”. Mặc dù Ayoub El-Khazzani – kẻ âm mưu thảm sát hành khách trên chuyến tàu tại Bỉ cuối tháng 8 là một người dân Ma-rốc, nhưng rất có thể anh ta là một phần tử cực đoan địa phương. Những kẻ tấn công trong nhóm những con sói cô đơn được cơ quan an ninh xem là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng vì họ không thể tiên đoán được hành vi nhóm này hơn nữa họ không có khả năng giam giữ tất cả những kẻ tình nghi để giám sát chúng.

Đến nay, danh tính của 8 thủ phạm trong đêm thảm sát kinh hoàng vẫn chưa được công bố, nhưng người ta sẽ phải giật mình nếu 8 kẻ này chưa từng được đào tạo tại doanh trại IS-run tại Syria hoặc một nơi tương tự như Yemen.

Phía giới chức

Điều làm giới chức đau đầu nhất lúc này là diễn biến gây khủng bố vì hiện nay chưa phát hiện chi tiết nào đáng ngờ trên màn hình radar giám sát. Trong khi lo lắng sẽ có một cuộc khủng bố xảy ra đã xuất hiện từ vài tuần trước, điều này không có gì mới – tình trạng an ninh thường xuyên được cảnh báo với tần suất nhiều chứ không phải là không có. Nhưng lại bị cho là cảnh báo giả.

Nếu đó là sự thật như những báo cáo trước đây đề cập về sự thất bại của cơ quan giám sát phương Tây trong việc chọn cảnh báo. Chắc chắn, kế hoạch khủng bố tối 13 đã được lên cách đây vài tuần trước và phải có nhiều thủ phạm nhúng tay vào vụ này hơn là 8 kẻ tham gia trực tiếp. (Nhiều lý thuyết đưa ra rằng hoạt động này là phản ứng đối với cái chết của tay đao IS - Mohammed Emwazi, thường được biết đến với cái tên Jihadi John bởi máy bay không người lái của Mỹ).

Nỗi sợ hãi ngày càng gia tăng cho rằng mã hóa bảo vệ thường được các công ty công nghệ thiết lập vào smartphone và các ứng dụng tin nhắn để bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng chính là món quà cho bọn khủng bố - những “kẻ thích đi trong bóng tối” để thực hiện kế hoạh. Cơ quan an ninh tại Pháp và Anh đã nhận được cho phép nghe trộm những kẻ tình nghi, nhưng ngay cả thế thì họ vẫn bị cho là tụt lại đằng sau trong cuộc chạy đua vũ khí công nghệ với bọn khủng bố.

Vẫn còn quá sớm để nói đâu là hậu quả nặng nề nhất là gì kể từ vụ đánh bom xe lửa ở Madrid năm 2004. Nhưng chắc chắn cảnh tượng kinh hoàng của cuộc khủng bố buộc người dân châu Âu và bên hữu quan (ít nhất là đối tác ký hiệp định Schengen) tăng cường cảnh giác. Đó là một nỗi lo sợ có lý do vì trong số những người tị nạn đổ về châu Âu từ Syria có cả những kẻ đấu sĩ kinh nghiệm cố ý gây tội nếu có cơ hội. Vụ tấn công cũng sẽ làm trầm trọng thêm lo lắng về một “kẻ thù bên trong” chống lại nền văn hóa phương Tây và các chính sách đối ngoại chống Hồi giáo. Các chương trình chống Hồi giáo cực đoan ở hầu hết các nước phương Tây có dân số Hồi giáo đông đều có ý tốt nhưng không thể hiện rõ. Một lẽ, ở châu Âu, không thiếu những người theo chủ nghĩa dân túy – những người thừa hạnh phúc đâm ra bới móc lỗi lầm của hôm qua.

Câu hỏi lớn hơn dành cho châu Âu, châu Âu có thể làm gì để cản trở các cuộc tấn công như vậy trở thành một nỗi lo sợ định kỳ. Nỗ lực hợp tác để chấm dứt cuộc chiến ở Syria và đế chế IS có thể giúp giảm bớt người tị nạn những không có khả năng tiêu diệt các mối đe dọa. Chính xác là như vậy IS có thể sẽ sinh ra tập trung nhiều hơn vào việc đấu tranh với “kẻ thù xa”.

Một nỗi lo lớn dễ dàng giải quyết là về luật súng ở châu Âu (mặc dù Anh có luật súng rất nghiêm ngặt) và con đường vận chuyển súng xuyên châu Âu. Khi một cuộc tấn công khủng bố trên quy mô lớn bắt đầu, chúng sẽ phải tụ tập lại ở một số nơi từ từ sân vận động thể thao để các trạm đường sắt đến các địa điểm vui chơi giải trí và các sự kiện chính trị. Đây là biểu hiện rõ ràng nhất cho thấy những kẻ khủng bố đã giành chiến thắng.

Cuộc sống có cách để trở lại bình thường nhanh chóng nhưng nếu cơ quan an ninh châu Âu – lực lượng đã từng giữ an toàn tốt cho công dân của mình trong quá khứ thì lại đang không có khả năng ngăn chặn các cuộc tấn công kiểu này. Có lẽ rằng cơ quan an ninh châu Âu không nằm trong số những cách giúp người dân lấy lại tâm lý ban đầu.